NASA, Mars yörüngesindeki en önemli uydulardan biri olan MAVEN uzay aracıyla bağlantının kesildiğini resmen doğruladı. İletişim kaybı, 6 Aralık’ta yapılan rutin operasyonlar sırasında MAVEN’ın Mars’ın Dünya’ya göre arka tarafına geçmesi esnasında yaşandı. Normal koşullarda bu tür geçişlerde sinyal geçici olarak kesiliyor ve gezegenin görüş hattı açıldığında NASA’nın Derin Uzay Ağı Sistemi bağlantıyı otomatik olarak yeniden kuruyor. Ancak bu kez beklenen geri dönüş gerçekleşmedi.
DSN’nin art arda yaptığı erişim denemelerine rağmen MAVEN’dan herhangi bir sinyal alınamadı. NASA, 9 Aralık’ta yaptığı açıklamada mühendislik ve operasyon ekiplerinin durumu anomali olarak sınıflandırdığını ve kapsamlı bir inceleme başlattığını duyurdu. Kurumun paylaştığı bilgilere göre, temas kaybından hemen önce uydudan gelen telemetri verileri yörüngede bir sapma olmadığını, güç, itki ve diğer alt sistemlerin olağan şekilde çalıştığını gösteriyordu.
Bu durum, sorunun ani bir yörünge hatasından ziyade iletişim sistemleriyle ilgili olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Uzmanlar; anten yönelimi, yazılım kilitlenmesi, otomatik güvenli moda geçiş ya da donanımsal bir arıza gibi farklı senaryolar üzerinde duruyor. Şu aşamada kesin nedenin ne olduğu bilinmiyor.
Kasım 2013’te United Launch Alliance’a ait Atlas V roketiyle fırlatılan MAVEN, yaklaşık 10 aylık yolculuğun ardından Mars yörüngesine ulaşmıştı. Görevin temel amacı, Güneş’ten gelen rüzgarların ve radyasyonun Mars atmosferini zaman içinde nasıl incelttiğini anlamaktı. Bu çalışmalar, Mars’ın geçmişte neden bugünkünden çok daha yoğun bir atmosfere ve muhtemelen sıvı suya sahip olduğu sorusuna yanıt arıyor.
MAVEN, yalnızca bilimsel veriler üretmekle kalmıyor aynı zamanda Mars yüzeyindeki araçlar için bir iletişim altyapısı sağlıyor. Perseverance ve Curiosity gezginlerinin Dünya ile veri alışverişinde MAVEN önemli bir rol üstleniyor. Bu görev, NASA’nın Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) ve Odyssey uyduları ile Avrupa Uzay Ajansı’na ait Mars Express (MEX) ve ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) araçlarıyla birlikte yürütülüyor. Bu çoklu yapı sayesinde Mars yüzeyindeki görevler, gezegen genelinde kesintisiz iletişim imkanına kavuşuyor.
NASA mühendisleri, MAVEN’ın yörüngesinin değişmemiş olabileceği ihtimalini göz önünde bulundurarak DSN üzerinden uydunun tahmini uçuş hattı boyunca düzenli aralıklarla sinyal aramaya devam ediyor. Eğer araç hala beklenen rotasında ilerliyorsa, düşük güçlü de olsa bir yanıt alınabileceği belirtiliyor.
NASA, çalışmaların sürdüğünü ve MAVEN’ın durumu netleştikçe kamuoyuyla yeni bilgilerin paylaşılacağını açıkladı. Mars araştırmaları açısından önemli bir halka olan MAVEN’ın akıbeti, önümüzdeki günlerde uzay meraklarının yakından takip edeceği konuların başında geliyor.
